kop6_evenpersoonlijkBen ik een perfectionist of niet. Deze vraag houdt me al lang bezig. Dit komt deels omdat ik tegengestelde berichten hierover van mijn omgeving ontvang. Mijn eigen familie inclusief. Mijn oudste zoon, vindt me zeker geen perfectionist. In hun ogen ben ik een beetje een rommelkont. Hun huis is netter en strakker, de tuin beter op orde, de kasten strak ingeruimd. Bij mij is dat allemaal wat nonchalanter. Ik besteed niet heel veel tijd aan het heel netjes houden van alles in en om het huis. Omdat ik het niet belangrijk vind.

Van andere mensen om mij heen, inclusief mijn man, hoor ik tegenovergestelde berichten. In hun ogen ben ik juist wel een perfectionist. Best verwarrend dus. Hoe komt dat eigenlijk? Omdat we onszelf als referentie nemen. Als je zelf nog rommeliger bent dan ik (zoals mijn man) dan vind je mij al snel perfectionistisch. Hier kom ik dus niet verder mee.

Totdat ik tijdens de kerstvakantie het boek ‘De moed van imperfectie’ las van Brené Brown (Amerikaanse wetenschapster). Haar definitie van perfectionisme gaf mij duidelijkheid. Ze kwam tot de volgende conclusie: perfectionisme is een schadelijk systeem van overtuigingen dat uitgaat van de volgende gedachte; als ik er perfect uitzie, perfect leef en alles perfect doe, kan ik de pijnlijke gevoelens die worden veroorzaakt door schaamte, afkeuring en verwijten voorkomen. Perfectionisme draait om goedgekeurd en geaccepteerd worden, aldus Brown. Dat doe je door te plezieren, presteren en perfectioneren.

Ik dacht bij perfectionisme meestal aan het laatste; zaken tot in detail mooi en goed krijgen en dus perfectioneren. En daar heb ik weinig last van (ik heb zelfs de neiging om bijvoorbeeld een Powerpoint af te raffelen). Wel heb ik zeker de drang om te presteren. Ik wil heel graag dingen goed doen en ben dan bang dat mensen me afkeuren als ik het niet goed doe. Ik moet zeggen dat dit patroon me soms flink bezig houdt. Meer dan me lief is. Het komt er simpelweg op neer dat mijn eigenwaarde op zulke momenten te laag is. Dat is best confronterend. Ik weet dit al lang maar het is verdomd lastig me minder aan te trekken van anderen. Af en toe lukt het me, maar vaak duikel ik toch weer in deze valkuil.

Terug naar de vraag of ik een perfectionist ben. Als het gaat om willen presteren: ja. Als het gaat om zaken te perfectioneren: nee. Ik zeg wel eens dat mijn drang om niet alles netjes, precies en in detail goed te willen hebben mijn redding is om niet gek te worden van mezelf.

Dit keer lees je in mijn eZine waarom perfectionisme in organisaties tot middelmatigheid leidt.

Veel leesplezier.

Hartelijke groet,

Marjan Haselhoff

Oefening; Zet perfectionisme om in effectief gedrag

Veel leiders streven bewust of onbewust naar perfectie in hun werk hetgeen zich vaak uit in plezieren, presteren en perfectioneren.

Op organisatieniveau zorgt dit er vaak voor dat mensen te veel bezig zijn met alles goed willen doen en presteren (de lat hoog leggen, veeleisend zijn naar zichzelf en anderen) waardoor fouten maken niet mag. Medewerkers zijn vaak angstig om dingen niet goed te doen. Het is de doofpot voor creativiteit. Dat leidt tot te weinig innovaties met alle gevolgen van dien.

Perfectionisme klinkt als eigenschap vaak mooi. Veel leidinggevenden nemen daarom graag perfectionisten aan. Het zijn namelijk mensen die vaak heel hard werken, weinig fouten maken, veel verantwoordelijkheid nemen en gedreven zijn. Waardoor je weinig aandacht hoeft te geven aan dit type mensen. Vaak wordt echter niet gezien hoe destructief de keerzijde van perfectionisme is.

Belangrijk is om eerst een goede definitie van perfectionisme te geven omdat vaak onduidelijk is wat er precies mee bedoeld wordt. Brené Brown (Amerikaanse wetenschapster) schreef er een mooi boek over: ‘De moed van imperfectie’. Ze heeft honderden mensen geïnterviewd om te achterhalen wat een bezield mens kenmerkt. Ze kwam er achter dat perfectionisme in de weg staat om bezieling, geluk en vreugde te ervaren.

Ze is tot de volgende definitie gekomen: perfectionisme is de overtuiging dat we, als we perfect leven, er perfect uitzien en alles perfect doen, de pijn van verwijten, afkeuring en schaamte minimaliseren of voorkomen. Het is een vorm van zelfbescherming, een loodzwaar schild dat we met ons meeslepen vanuit de gedachte dat het ons zal beschermen, terwijl het juist datgene is wat ons er van weerhoudt onze vleugels uit te slaan. Waar het bij perfectionisme in wezen om draait is goedgekeurd en geaccepteerd worden. Je bent dus veel bezig met wat de ander er van vindt. Ergens is er een belemmerende overtuiging ontstaan van: ik ben wat ik doe en hoe ik dat doe. Je hebt je dan volledig geïdentificeerd met wat je doet. Wat je doet bepaalt wie je bent. Dit is enorm saboterend omdat je zelfvertrouwen dan altijd afhangt van wat je doet en je onvoldoende blij kunt zijn met wie je bent.

Het is essentieel om het verschil tussen gezonde inspanning en perfectionisme te kennen. Onderzoek toont aan dat perfectionisme succes in de weg staat en vaak zelfs leidt tot stress, verslaving en levensonmacht. Dit laatste betekent dat je kansen misloopt omdat je te bang bent om iets aan de wereld te laten zien wat mogelijk imperfect is. En allerlei dromen niet waarmaakt vanwege je diepgewortelde angst om te falen, fouten te maken en anderen te leur te stellen.

Realiseer je dat perfectionisme een valkuil is van een doorgeslagen kwaliteit. Gezonde inspanning om jezelf te willen verbeteren is een mooie kwaliteit. Als je hier in doorslaat kom je in het verstikkende patroon van perfectionisme.

Een voorbeeld

John is unitdirecteur van de afdeling innovatie van een grote A-merkfabrikant. Zijn belangrijkste taak is om veel nieuwe producten te bedenken en te introduceren met zijn team. Hij merkt echter dat zijn team met te weinig ideeën komt en niet zo innovatief is als hij dacht dat ze zouden zijn. Hierdoor staan de resultaten onder druk en daar baalt hij stevig van.

Tijdens het coachingtraject komt John er achter dat hij en de meeste van zijn teamleden perfectionisten zijn. Het is een heel ambitieus team maar out of the box-denken is er niet echt bij. John ontdekt dat dit patroon bij hemzelf begint. Hij legt de lat heel hoog voor zichzelf en zijn mensen. Hij straalt daardoor uit dat fouten maken eigenlijk niet mag terwijl dat de enige manier is om tot nieuwe innovaties te komen.

John vond het zeer confronterend te ontdekken dat hij een echte perfectionist is die presteren en perfectioneren vooropstelt. En dat hij daardoor te weinig ruimte laat voor het maken van fouten. Hij ontdekte ook dat hij veel mensen had aangenomen met een vergelijkbaar patroon (een valkuil van veel managers). Johns perfectionisme kwam voort uit belemmerende gedachtes als: “ik moet goede resultaten halen, ik moet alles goed doen en als ik het niet goed doe heb ik gefaald.” Hij realiseerde zich dat hij zijn eigenwaarde afmeet aan wat hij doet. Niet aan wie hij is. Onbewust wil hij in zijn perfectionisme niet voelen dat iemand hem vanwege zijn falen kan afwijzen.

Toen hij dit besefte kon hij beetje bij beetje zijn geluk en gevoel van eigenwaarde minder laten afhangen van anderen. De helpende gedachte “ik ben goed zoals ik ben en mag fouten maken” hielp hem zijn kwetsbare kant ruimte te geven. Hij durfde toe te geven aan zijn angsten en dat gaf hem veel rust.

Uiteindelijk besloot hij zijn team te laten delen in al zijn verworven inzichten. Het voelde kwetsbaar en spannend. Toch bracht het hem veel. Zijn mensen begrepen hoe hij in elkaar zat en zagen een vergelijkbaar patroon bij zichzelf. Uiteindelijk was het team in staat veel meer te innoveren door fouten te maken en met vallen en opstaan nieuwe producten te introduceren.

Hoe je perfectionisme omzet in effectief gedrag:

Stap 1:Ontdek of je veel bezig bent met plezieren, presteren en perfectioneren. Wees eerlijk!

Stap 2: Bedenk welke belemmerende gedachtes achter dit patroon zitten. Vraag jezelf af wat je niet wilt voelen.

Stap 3: Herken en erken de angst die je niet wilt voelen. Geef aan jezelf toe dat angsten erbij horen en dat jij je er niet voor hoeft te schamen.

Stap 4:Creëer een helpende gedachte zodat jij jezelf meer waardeert om wie je bent (los van wat je doet) en bedenk wat je vanuit deze gedachte liever wilt doen.

Wil je elke maand gratis inspirerende oefeningen ontvangen en tevens mijn gratis eBook  Meld je aan via deze link.

78 keer bekeken