Beginnen met leidinggeven is een van de grootste stappen in een loopbaan. Van de ene dag op de andere ben je niet langer alleen verantwoordelijk voor je eigen werk, maar ook voor het functioneren van anderen. Dat vraagt om andere vaardigheden dan je als medewerker nodig had, en het is normaal dat dat even wennen is.
Dit artikel helpt je op weg met de concrete vaardigheden en valkuilen die je tegenkomt als je net begint met leidinggeven, zodat je weet waar je energie in moet steken.
Wat verandert er als je begint met leidinggeven?
De meeste nieuwe leidinggevenden komen uit de eigen vakinhoud. Je was een goede medewerker, misschien de beste van het team, en nu ben je de baas. Maar leidinggeven is een vak apart. Ineens draait het niet meer alleen om wat jij produceert, maar om wat jouw team presteert. Die omslag is groter dan veel mensen verwachten.
Concreet betekent dit: je gaat meer tijd besteden aan gesprekken, vergaderingen en het volgen van je teamleden, en minder aan de inhoudelijke taken die je eerder zo goed deed. Dat kan frustrerend voelen, zeker als je merkt dat je collega’s iets anders aanpakken dan jij zou doen. Toch is loslaten een van de eerste lessen van goed leiderschap.
De vaardigheden die je nodig hebt als beginnend leidinggevende
Er zijn een paar concrete vaardigheden die steeds terugkomen als je net begint met leidinggeven. Hieronder de belangrijkste, met uitleg waarom ze in de praktijk het verschil maken.
- Actief luisteren en gespreksvoering. Als leidinggevende voer je voortdurend gesprekken: functioneringsgesprekken, informele check-ins, probleemgesprekken. Actief luisteren betekent dat je niet alvast bedenkt wat je gaat zeggen terwijl de ander nog aan het woord is, maar echt doorvraagt en samenvat wat je hoort.
- Feedback geven en ontvangen. Feedback is het dagelijkse gereedschap van een leidinggevende. Concreet en tijdig feedback geven (niet wachten tot een jaarlijks gesprek) helpt medewerkers groeien. Geef feedback altijd over gedrag, niet over de persoon. Zeg niet “je bent slordig”, maar “dit rapport mist de gevraagde cijfers”.
- Situationeel leidinggeven. Niet elke medewerker heeft dezelfde sturing nodig. Een stagiair heeft meer begeleiding nodig dan een ervaren specialist. Situationeel leidinggeven betekent dat je je stijl aanpast: soms meer coachen, soms meer instrueren, afhankelijk van de persoon en de taak.
- Vergadertechnieken. Als leidinggevende zit je veel meer in vergaderingen. Leer hoe je een vergadering efficiënt voorzit, besluiten neemt en voorkomt dat discussies eindeloos duren zonder resultaat.
- Omgaan met zieke medewerkers. Verzuim is een praktisch onderdeel van leidinggeven waar veel nieuwe leidinggevenden tegenaan lopen. Wanneer bel je iemand? Wat mag je vragen? Wat zijn de regels rondom re-integratie? Hier zijn vaste protocollen voor, die je snel moet leren kennen.
De grootste valkuilen bij het begin van je leiderschapsrol
Veel nieuwe leidinggevenden maken dezelfde fouten. Dat is geen verwijt, want niemand begint als perfect leider. Maar je kunt er wel van leren.
Alles zelf blijven doen. Omdat je de inhoud goed kent, is de verleiding groot om taken over te nemen als het te lang duurt of niet perfect gaat. Dit werkt averechts: je team leert er niets van, en jij raakt overbelast. Delegeren is een vaardigheid die je actief moet oefenen.
Te aardig willen zijn. Zeker als je leiding geeft aan je voormalige collega’s, is het lastig om een grens te trekken. Maar vriendelijk zijn en duidelijk zijn hoeven elkaar niet uit te sluiten. Een heldere verwachting uitspreken is respectvoller dan vaag blijven uit angst voor een ongemakkelijk gesprek.
Wachten met moeilijke gesprekken. Een medewerker die structureel te laat komt, of die samenwerking verstoort: veel nieuwe leidinggevenden wachten te lang met dit soort gesprekken. Hoe langer je wacht, hoe groter het probleem wordt, en hoe lastiger het gesprek. Vroeg en direct aanspreken werkt beter.
Vergeten dat je eigen rol is veranderd. Je bent geen collega meer op gelijke voet. Dat wil niet zeggen dat je afstandelijk moet zijn, maar je hebt wel andere verantwoordelijkheden. Wees je daar bewust van, ook in informele situaties.
Hoe leer je leidinggeven in de praktijk?
Leidinggeven leer je niet alleen uit een boek. De meeste groei zit in de praktijk: gesprekken voeren, fouten maken, reflecteren en bijsturen. Toch zijn er manieren om die ontwikkeling te versnellen.
Een training specifiek gericht op beginnen met leidinggeven, zoals die bij aanbieders als Schouten & Nelissen wordt aangeboden, combineert theorie met oefenen. Je leert gesprekstechnieken in een veilige omgeving, en je ontmoet andere nieuwe leidinggevenden die tegen dezelfde dingen aanlopen. Dat laatste is vaak net zo waardevol als de inhoud zelf.
Vraag daarnaast actief om feedback van je eigen leidinggevende of een coach. Wat zie je goed gaan? Wat kan beter? Wie regelmatig reflecteert, groeit sneller dan wie gewoon afwacht hoe het gaat.
Veelgestelde vragen over beginnen met leidinggeven
Moet ik meer weten dan mijn teamleden? Nee. Je hoeft inhoudelijk niet de beste te zijn. Jouw rol is het team goed laten functioneren, niet alle antwoorden zelf te geven. Durf te zeggen: “Dat weet ik niet, maar ik zoek het uit” of “Wat denk jij dat we moeten doen?”
Hoe ga ik om met weerstand uit mijn team? Weerstand is normaal, zeker als je een nieuwe leidinggevende bent die veranderingen doorvoert. Luister serieus naar bezwaren, leg uit waarom je bepaalde keuzes maakt, en wees consistent. Weerstand neemt af als mensen merken dat je eerlijk en voorspelbaar bent.
Wat als ik een fout maak? Fouten horen bij het leren. Erken een fout als je die maakt, leg uit wat je ervan leert en herstel waar mogelijk. Een leidinggevende die fouten erkent, wint juist aan geloofwaardigheid.
Hoe snel moet ik resultaten laten zien? Geef jezelf en je team de tijd. De eerste maanden zijn bedoeld om te observeren, relaties op te bouwen en te begrijpen hoe het team werkt. Wie te snel te veel wil veranderen, verliest het vertrouwen van het team voordat het gewonnen is.
Beginnen met leidinggeven is een proces, geen eindpunt. De leidinggevenden die het beste worden, zijn niet degenen die alles al wisten aan het begin, maar degenen die blijven leren, vragen stellen en eerlijk zijn over wat ze nog niet beheersen.
